ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ "ΑΜΠΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΟΧΗΣ" ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΓΑΛΑΖΗ (23/03/2026)

 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΜΠΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΟΧΗΣ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΓΑΛΑΖΗ (23/03/2026)

1. Χαιρετισμός της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων κας Αντωνίας Θεοδοσίου στην παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Γαλάζη «Αμπέλια της απαντοχής»

Συχνά η ποίηση γεννιέται εκεί όπου ο άνθρωπος συναντά τη φύση —αντικρίζοντας ένα τοπίο, στο φύσημα του ανέμου, σε μια αλλαγή του φωτός, σε μια στιγμή σιωπής που μας καλεί να σταθούμε και να παρατηρήσουμε τον κόσμο γύρω μας. Να αφουγκραστούμε, να συναισθανθούμε και να δώσουμε σημασία ακόμη και στις πιο απλές στιγμές.

Αγαπητέ δρ Λεωνίδα Γαλάζη,

Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι της ποίησης,

η φύση υπήρξε διαχρονικά πηγή έμπνευσης για κάθε δημιουργική ενασχόληση. Οι εποχές, οι κύκλοι της αναγέννησης και του χρόνου, προσφέρουν εικόνες και σύμβολα μέσα από τα οποία αποτυπώνονται όψεις τής ανθρώπινης ζωής. Όπως η ομορφιά, αλλά και η σκληρότητα ορισμένες φορές, ενός τοπίου αποκαλύπτονται μέσα από τις λεπτομέρειές του, έτσι και η ποίηση φωτίζει στιγμές και καταστάσεις στη ζωή μας, που συχνά προσπερνούμε.

Σε κάθε τόπο, το λογοτεχνικό αυτό είδος υπήρξε ένας τρόπος καταγραφής βιωμάτων των ανθρώπων. Μέσα από την ποίηση διασώζονται γνώσεις, τοπιογραφικά στοιχεία, ντοπιολαλιές, ιστορικές αναφορές —όλα όσα συνθέτουν δηλαδή τη συλλογική ταυτότητα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο τόπος, η μνήμη και η ανθρώπινη εμπειρία συναντώνται και μεταμορφώνονται σε λόγο.

Στην Κύπρο, η ποίηση είναι βαθιά δεμένη με τη γη και τη συλλογική μας μνήμη. Ο τόπος, η φύση, η θρησκεία και η ιστορία διατρέχουν την ποιητική μας παράδοση, δημιουργώντας έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. 

Σε αυτό το πλαίσιο συναντούμε την ποιητική συλλογή «Αμπέλια της Απαντοχής» του Λεωνίδα Γαλάζη.

Ο ίδιος ο τίτλος της συλλογής φέρει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η απαντοχή παραπέμπει στην προσδοκία και στην υπομονή —όχι ως παθητική αναμονή, αλλά ως στάση ελπίδας που καλλιεργείται μέσα στον χρόνο. Όπως και το αμπέλι, που χρειάζεται φροντίδα, επιμονή και πίστη στον κύκλο της φύσης για να καρποφορήσει.

Δεν θα επιχειρήσω μια φιλολογική ανάλυση. Ως αναγνώστρια, ωστόσο, εκείνο που κρατώ είναι ότι οι σκέψεις του Λεωνίδα Γαλάζη αποκτούν μορφή μέσα από πολλούς θεματικούς κύκλους και διαφορετικές εντάσεις, άλλοτε πιο ήπιες και άλλοτε με πιο έντονο θυμικό. Μέσα από τα ποιήματά του αναδύονται αξίες, στάσεις ζωής, αλλά και όψεις της καθημερινότητας όπου συνυπάρχουν ο πόνος, η αγωνία και η εσωτερική πάλη, σε μια διαδρομή που συχνά γίνεται και κοινή. Ο λόγος είναι λιτός, καθόλου επιτηδευμένος, αφήνοντάς μας χώρο να τον προσεγγίσουμε, να τον ερμηνεύσουμε σε ατομικό επίπεδο και να αναγνωρίσουμε, πιθανώς, και δικές μας σκέψεις και προβληματισμούς.

Και ίσως αυτή να είναι και η δύναμη της ποίησης: ότι μας φέρνει πιο κοντά στον εαυτό μας, ανοίγοντας τη δυνατότητα εσωτερικού στοχασμού και, κάποιες φορές, αναθεώρησης.

Με αυτές τις σκέψεις, θα ήθελα να συγχαρώ θερμά τον δρα Λεωνίδα Γαλάζη για τη νέα του ποιητική κατάθεση και να ευχηθώ η συλλογή αυτή να είναι καλοτάξιδη και να φτάσει σε πολλούς αναγνώστες και πολλές αναγνώστριες, δίνοντάς τους την ευκαιρία να σταθούν για λίγο και να δουν με μια άλλη ματιά όσα τις και τους περιβάλλουν, αλλά και όσα κουβαλούν μέσα τους.

(ΑΣΠ/)

<https://www.gov.cy/speeches/chairetismos-tis-epitropou-perivallontos-kai-evimerias-ton-zoon-kas-antonias-theodosiou-stin-parousiasi-tou-vivliou-tou-leonida-galazi-abelia-tis-apantochis-chthes/>

***

2. Χαιρετισμός, εκ μέρους του Δ.Σ. της ΕΛΚ, στην εκδήλωση παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Γαλάζη «Αμπέλια της απαντοχής»

Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι,  

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που απευθύνω χαιρετισμό, εκπροσωπώντας το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΛΚ, στην εκδήλωση παρουσίασης της νέας ποιητικής συλλογής του καταξιωμένου ποιητή Λεωνίδα Γαλάζη. Για την ΕΛΚ, κάθε εκδήλωση παρουσίασης έργου μέλους της αποτελεί γιορτή. Για τον λόγο αυτό, με προθυμία, όταν μας ζητείται, τη θέτουμε υπό την αιγίδα μας.

Ο κ. Γαλάζης, βέβαια, δεν αποτελεί απλώς ένα μέλος της ΕΛΚ, γιατί διετέλεσε και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της την περίοδο 2017–2018. Κατά την προεδρία του παρήχθη αξιόλογο έργο και πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εκδηλώσεις και συνέδρια. Παρόλο που οι περισσότεροι σε αυτό το ακροατήριο είμαι σίγουρος πως γνωρίζετε την ΕΛΚ, οφείλω, για όσους ενδεχομένως δεν γνωρίζουν, να αναφέρω ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο ενεργό σωματείο λογοτεχνών στην Κύπρο και ένα από τα πιο ιστορικά. Ιδρύθηκε το 1978, με σκοπό τη συμβολή στην προώθηση της κυπριακής λογοτεχνίας και τη διεκδίκηση ρόλου εκ μέρους των πνευματικών ανθρώπων στη ζωή του τόπου μας, υπηρετώντας τον πολιτισμό.

Ο κ. Γαλάζης, με το σύνολο του πλούσιου συγγραφικού έργου του —που περιλαμβάνει αρκετές ποιητικές συλλογές, μελέτες, δοκίμια, κριτικά σημειώματα, δημοσιεύσεις σε συλλογικούς τόμους και επιμέλειες— αλλά και με τη συμμετοχή του σε επιτροπές και σωματεία, υπηρετεί κι αυτός με τη σειρά του τον πολιτισμό, όπως κάθε λογοτέχνης, καλλιτέχνης και γενικά πνευματικός δημιουργός, προσθέτοντας το δικό του λιθάρι στο στέρεο οικοδόμημά του.

Στο πλαίσιο του σύντομου χαιρετισμού μου, επιτρέψτε μου να αναφέρω πολύ επιγραμματικά και δύο-τρεις εντυπώσεις μου από την ανάγνωση της συλλογής. Τα ποιήματα που περιλαμβάνονται παρόλο που αφορούν διάφορους θεματικούς κύκλους, γραμμένα πότε σε ελεύθερο και πότε σε έμμετρο ομοιοκατάληκτο στίχο, συνδέονται κατά τη γνώμη μου όλα μεταξύ τους. Επίκεντρο αποτελεί η πίστη στις πανανθρώπινες αξίες, η ελπίδα και η προσδοκία, η παρηγοριά, σε συνδυασμό με τη λυτρωτική δύναμη της επιστροφής στον τόπο καταγωγής, στη φύση και στην ιστορική μνήμη, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Επιμέρους θέματα αποτελούν η γραφειοκρατία και οι συνέπειές της, η εγκατάλειψη της φύσης, καθώς και η απομάκρυνση από τον καθημερινό μόχθο και τους κοινωνικούς αγώνες για δικαιότερη ζωή. Το σύμβολο της αμπέλου, με θρησκευτικές αποχρώσεις, συνδέεται με την ανάγκη αναζήτησης νοήματος και ενός σταθερού σημείου αναφοράς. Τέλος, ξεχωρίζει το ελεγειακό ύφος που εναλλάσσεται ενίοτε με ειρωνεία και, άλλοτε με αιχμές, ιδιαίτερα όταν θίγονται φαινόμενα διαφθοράς και άλλων παθογενειών στην κοινωνική και πολιτική ζωή.

Αγαπητέ κ. Γαλάζη, καλοτάξιδο να είναι το νέο βιβλίο σας.

Ελευθέριος Πλουτάρχου

Πρόεδρος Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου

23.3.2026

***

3. Χαιρετισμός της προέδρου του Κυπριακού Κέντρου Συγγραφέων ΠΕΝ, κ. Αγγέλας Χριστοφίδου στην παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Γαλάζη «Αμπέλια της απαντοχής»

Αγαπητές φίλες  και  φίλοι,

Ευτυχής συγκυρία η σημερινή, καθώς ανταμώσαμε για να καλωσορίσουμε την   ενδέκατη ποιητική συλλογή  του  Λεωνίδα Γαλάζη, «Τα αμπέλια της απαντοχής».   Ο Λεωνίδας  Γαλάζης,  πολύτιμο μέλος του Κυπριακού Κέντρου  Συγγραφέων ΠΕΝ, ακολουθεί με γνώση  και  μόχθο  μια μακρά   και  ουσιαστική  πορεία  στα γράμματα,   και ανήκει   στις σημαντικές φωνές της  σύγχρονης κυπριακής ποίησης. Με σπουδές στην Ελληνική Φιλολογία και διδακτορικό στη Νεοελληνική Φιλολογία, έχει διαμορφώσει ένα έργο συνεπές και πολυδιάστατο, που έχει τύχει σημαντικών διακρίσεων.

Η ενδέκατη αυτή ποιητική του συλλογή, που περιλαμβάνει ποιήματα της τελευταίας πενταετίας, αρθρώνεται σε επιμέρους θεματικούς κύκλους που συναρμόζονται μέσα στη  δίνη ισχυρών συναισθηματικών ρευμάτων, που έρχονται αντιμέτωπα με  τη φθορά της καθημερινής κοινωνικής τύρβης, σε μια εναγώνια  υπαρξιακή  μάχη. Στον πυρήνα της βρίσκεται η πίστη σε αξίες που αντέχουν στον χρόνο, αλλά και η ανάγκη μιας βαθιάς σύνδεσης με  τον γενέθλιο τόπο, και επιστροφής στη φύση και στις αλήθειες που φέρει η ιστορία, ως μια μορφή εσωτερικής καταφυγής, υπέρβασης και ίασης. 

Κεντρικό σύμβολο της συλλογής είναι η άμπελος — μια εικόνα καλλιέργειας, υπομονής και αντοχής. Μέσα από αυτήν, ο ποιητής αναζητά ένα νοηματοφόρο σημείο αναφοράς, μέσα σε έναν κόσμο που δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Η αναζήτηση νοήματος εμποτίζει τον ποιητικό λόγο που ακροβατεί γενναία ανάμεσα  στο ελεγειακό  ύφος, την ειρωνεία και την αιχμηρή κοινωνική ανάγνωση των  πραγματικοτήτων  που διέπουν τη ζωή μας.  

Χαιρετίζω ως ευτυχής αναγνώστρια και ως  Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Συγγραφέων ΠΕΝ  τη συγκυρία αυτή,   και καλωσορίζω τα Αμπέλια  της απαντοχής, με την ευχή να  ταξιδέψουν στη σκέψη και στα όνειρα όσων διαβάσουν αυτήν την ωραία ποιητική συλλογή, γιατί πραγματικά, έχουμε μεγάλη  ανάγκη από την απαντοχή που μεταγγίζεται σε λόγο, σε μνήμη, σε ελπίδα, σε έθος, στους μυστικούς τόπους όπου καλλιεργείται η άμπελος - η προαίρεσις του κάθε πνευματικού,  αγωνιζόμενου ανθρώπου. 

Ευχαριστώ θερμά τον κ. Γαλάζη για την ευκαιρία που μου δίνει να εκφράσω   κάποιες σκέψεις  για το  βιβλίο  αυτό,  χαιρετίζοντας τη  σημερινή   εκδήλωση. 

***

4. Αντιφώνηση από τον Λεωνίδα Γαλάζη

Προτού απευθύνω τις οφειλόμενες ευχαριστίες σε όλους τους συντελεστές της αποψινής εκδήλωσης, θα ήθελα να αναφερθώ στο εξώφυλλο του βιβλίου μου, που το κοσμεί το χαρακτικό του αγαπητού φίλου γιώργου Κωνσταντίνου, ποιητή και εικαστικού καλλιτέχνη, με τίτλο «Κυρά μου αμπελιώτισσα». 

Όπως είναι γνωστό, η άμπελος είναι ένα πολυσήμαντο θεολογικό και εκκλησιαστικό σύμβολο, λ.χ. ως άμπελος αληθινή (Χριστός) ή ως άμπελος θεία / αληθινή (Παναγία). Εξάλλου η άμπελος ταυτίζεται με την ίδια τη ζωή, αν θυμηθούμε τους στίχους από τον 79ο Ψαλμό: «[...] ἐπίβλεψον ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἴδε καὶ ἐπίσκεψαι τὴν ἄμπελον ταύτην καὶ κατάρτισαι αὐτήν, ἣν ἐφύτευσεν ἡ δεξιά σου». 

Σε ερώτημά μου για την πηγή της έμπνευσής του, ο γ. Κωνσταντίνου ανέφερε ότι αυτή είναι το τραγούδι «Κυρά μου αμπελιώτισσα» του Γεράσιμου Σταύρου, που περιλαμβάνεται στον δίσκο Καπετάν Μιχάλης (1966), μαζί με άλλα τραγούδια που γράφτηκαν για τις ανάγκες της θεατρικής διασκευής του πιο πάνω μυθιστορήματος του Ν. Καζαντζάκη (μουσική: Μ. Χατζηδάκις). Πάντως, το χαρακτικό αυτό συνομιλεί σε υψηλό βαθμό με τη νέα ποιητική μου συλλογή, στην οποία τα αμπέλια είναι φορτισμένα με πολλαπλές συνδηλώσεις, όπως είναι η ζωή, η πίστη, η καρτερία, η δημιουργία, η επιστροφή στη φύση και η αναζήτηση της ελευθερίας εντός αυτής, σε συνάρτηση με το θέμα της απαντοχής, ως υπομονής, αλλά και αντίστασης τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. 

Χαίρομαι, επομένως, που και η νέα συνεργασία μας με τον γιώργο Κωνσταντίνου ήταν ουσιαστική και γόνιμη.

Με χαρά και συγκίνηση, λοιπόν, μοιράζομαι μαζί σας τις σκέψεις αυτές. Η παρουσία της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Προστασίας των Ζώων, που έθεσε την εκδήλωσή μας υπό την αιγίδα της, είναι ιδιαίτερα τιμητική για μένα, και γι’ αυτό την ευχαριστώ ιδιαίτερα. Επίσης, την ευχαριστώ για τον χαιρετισμό και για την παρέμβασή της. Για τον χαιρετισμό τους ευχαριστώ την πρόεδρο του Κυπριακού Κέντρου Συγγραφέων ΠΕΝ κ. Αγγέλα Χριστοφίδου και τον πρόεδρο της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου κ. Ελευθέριο Πλουτάρχου. Οι ευχαριστίες μου απευθύνονται και στον Γιώργο Μολέσκη και την Έλενα Ματσάγγου, για τις αναγνωστικές τους προσεγγίσεις, καθώς και στον Ανδρέα Αρτέμη, στον Σάββα Βαρναβίδη και στην κ. Αντωνία Θεοδοσίου, για τις παρεμβάσεις τους. Ευγνώμονες ευχαριστίες απευθύνω επίσης στον ιστορικό εκδοτικό οίκο του Βιβλιοπωλείου της Εστίας, για την τιμή να συμπεριλάβει την έκδοση του βιβλίου μου στη σειρά των εκδόσεών του, καθώς και για τη γραφιστική επιμέλεια της πρόσκλησης και της αφίσας της εκδήλωσης. 

Δεν θα παραλείψω να ευχαριστήσω την οικογένειά μου γενικά για τη στήριξή της στη δημιουργική μου πορεία, όλα αυτά τα χρόνια, αλλά και, ειδικότερα, για τη συμβολή της στην αποψινή εκδήλωση: τη σύζυγό μου Κωνσταντία για τον συντονισμό και τις όλες φροντίδες της για την προετοιμασία της εκδήλωσης και τα παιδιά μου για τη μέριμνά τους για τα βιβλία μου που εκτίθενται στον προθάλαμο της αίθουσας, καθώς και για τη φωτογράφιση της εκδήλωσης.

Τέλος, ευχαριστώ όλους και όλες εσάς για την παρουσία σας στην εκδήλωσή μας, που με τιμά ιδιαίτερα.

Εκδήλωση για την παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Λεωνίδα Γαλάζη, "Αμπέλια της απαντοχής" (Αθήνα, Εστία, 2025)

 

Οι Εκδόσεις της Εστίας, σε συνεργασία με το Κυπριακό Κέντρο Συγγραφέων ΠΕΝ και την Ένωση Λογοτεχνών Κύπρου, διοργάνωσαν εκδήλωση για  την παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Γαλάζη Αμπέλια της απαντοχής (Αθήνα, Εστία, 2025).

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, 23 Μαρτίου 2026, ώρα 7:00 μ.μ., στο Πολιτιστικό Κέντρο του δήμου Στροβόλου, Αίθουσα «Νικόλαος Μούντης».

Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της έντιμης Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων κ. Αντωνίας Θεοδοσίου.

Χαιρετισμούς απηύθυναν η κ. Αγγέλα Χριστοφίδου, πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Συγγραφέων ΠΕΝ, ο κ. Ελευθέριος Πλουτάρχου, πρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου και η κ. Αντωνία Θεοδοσίου, Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων. 

Η κ. Χριστοφίδου στον χαιρετισμό της ανέφερε, ανάμεσα σε άλλα: "Ευτυχής συγκυρία η σημερινή, καθώς ανταμώσαμε για να καλωσορίσουμε την ενδέκατη ποιητική συλλογή του Λεωνίδα Γαλάζη, Τα αμπέλια της απαντοχής. Ο Λεωνίδας Γαλάζης, πολύτιμο μέλος του Κυπριακού Κέντρου Συγγραφέων ΠΕΝ, ακολουθεί με γνώση και μόχθο μια μακρά και ουσιαστική πορεία στα γράμματα, και ανήκει στις σημαντικές φωνές της σύγχρονης κυπριακής ποίησης. Με σπουδές στην Ελληνική Φιλολογία και διδακτορικό στη Νεοελληνική Φιλολογία, έχει διαμορφώσει ένα έργο συνεπές και πολυδιάστατο, που έχει τύχει σημαντικών διακρίσεων.Η ενδέκατη αυτή ποιητική του συλλογή, που περιλαμβάνει ποιήματα της τελευταίας πενταετίας, αρθρώνεται σε επιμέρους θεματικούς κύκλους που συναρμόζονται μέσα στη δίνη ισχυρών συναισθηματικών ρευμάτων, που έρχονται αντιμέτωπα με τη φθορά της καθημερινής κοινωνικής τύρβης, σε μια εναγώνια υπαρξιακή μάχη. Στον πυρήνα της βρίσκεται η πίστη σε αξίες που αντέχουν στον χρόνο, αλλά και η ανάγκη μιας βαθιάς σύνδεσης με τον γενέθλιο τόπο, και επιστροφής στη φύση και στις αλήθειες που φέρει η ιστορία, ως μια μορφή εσωτερικής καταφυγής, υπέρβασης και ίασης". 

O κ. Ελευθέριος Πλουτάρχου αναφέρθηκε στο γεγονός ότι ο Λ. Γαλάζης διετέλεσε πρόεδρος της Ε.Λ.Κ. κατά την περίοδο 2017-2018 και ότι "κατά την προεδρία του παρήχθη αξιόλογο έργο και πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εκδηλώσεις και συνέδρια" και ακολούθως αναφέρθηκε σε επιμέρους θέματα του υπό παρουσίαση βιβλίου, ως ακολούθως: "Επιμέρους θέματα αποτελούν η γραφειοκρατία και οι συνέπειές της, η εγκατάλειψη της φύσης, καθώς και η απομάκρυνση από τον καθημερινό μόχθο και τους κοινωνικούς αγώνες για δικαιότερη ζωή. Το σύμβολο της αμπέλου, με θρησκευτικές αποχρώσεις, συνδέεται με την ανάγκη αναζήτησης νοήματος και ενός σταθερού σημείου αναφοράς. Τέλος, ξεχωρίζει το ελεγειακό ύφος που εναλλάσσεται ενίοτε με ειρωνεία και, άλλοτε με αιχμές, ιδιαίτερα όταν θίγονται φαινόμενα διαφθοράς και άλλων παθογενειών στην κοινωνική και πολιτική ζωή".

Η Επίτροπος Περιβάλλοντος κ. Αντωνία Θεοδοσίου στον δικό της χαιρετισμό τόνισε ότι "συχνά η ποίηση γεννιέται εκεί όπου ο άνθρωπος συναντά τη φύση —αντικρίζοντας ένα τοπίο, στο φύσημα του ανέμου, σε μια αλλαγή του φωτός, σε μια στιγμή σιωπής που μας καλεί να σταθούμε και να παρατηρήσουμε τον κόσμο γύρω μας". Στη συνέχεια ανέφερε: "Η φύση υπήρξε διαχρονικά πηγή έμπνευσης για κάθε δημιουργική ενασχόληση. Οι εποχές, οι κύκλοι της αναγέννησης και του χρόνου, προσφέρουν εικόνες και σύμβολα μέσα από τα οποία αποτυπώνονται όψεις τής ανθρώπινης ζωής. Όπως η ομορφιά, αλλά και η σκληρότητα ορισμένες φορές, ενός τοπίου αποκαλύπτονται μέσα από τις λεπτομέρειές του, έτσι και η ποίηση φωτίζει στιγμές και καταστάσεις στη ζωή μας, που συχνά προσπερνούμε. Σε κάθε τόπο, το λογοτεχνικό αυτό είδος υπήρξε ένας τρόπος καταγραφής βιωμάτων των ανθρώπων. Μέσα από την ποίηση διασώζονται γνώσεις, τοπιογραφικά στοιχεία, ντοπιολαλιές, ιστορικές αναφορές — όλα όσα συνθέτουν δηλαδή τη συλλογική ταυτότητα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο τόπος, η μνήμη και η ανθρώπινη εμπειρία συναντώνται και μεταμορφώνονται σε λόγο. Στην Κύπρο, η ποίηση είναι βαθιά δεμένη με τη γη και τη συλλογική μας μνήμη. Ο τόπος, η φύση, η θρησκεία και η ιστορία διατρέχουν την ποιητική μας παράδοση, δημιουργώντας έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον".

Το βιβλίο παρουσίασαν ο Γιώργος Μολέσκης, Δρ Ρωσικής Λογοτεχνίας, ποιητής, μεταφραστής, και η Έλενα Ματσάγγου, Δρ Νεοελληνικής Φιλολογίας.

Για το βιβλίο μίλησαν επίσης, σε σύντομες παρεμβάσεις τους: ο Ανδρέας Αρτέμης, μουσικοσυνθέτης, λογοτέχνης, ο Σάββας Βαρναβίδης, λογοτέχνης και η Αντωνία Θεοδοσίου, Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων.

Ο συντονισμός και η παρουσίαση της εκδήλωσης έγιναν από την Κωνσταντία Γαλάζη, φιλόλογο. 

 

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΓΑΛΑΖΗ "ΑΜΠΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΟΧΗΣ", ΑΘΗΝΑ, ΕΣΤΙΑ, 2025

 

[1]

ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΤΕΜΗΣ

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΓΑΛΑΖΗΣ «Αμπέλια της Απαντοχής» ποίηση, (Εκδόσεις Εστία).

Καινούργια ποιητική συγκομιδή του γνωστού λογοτέχνη ποιητή Λεωνίδα Γαλάζη που κυκλοφόρησε πρόσφατα με τον τίτλο: «Αμπέλια της Απαντοχής».  Περιλαμβάνει 62 ποιήματα που εστιάζουν σε θέματα μνήμης, τραγωδίας και ελπίδας, με σκηνικό μισογκρεμισμένα σπίτια και τοπία της Κύπρου. Ο Λεωνίδας Γαλάζης γεννήθηκε το 1962 στη Λευκωσία. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Είναι διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Εργάζεται ως Πρώτος Λειτουργός Εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας.

Έχει εκδώσει δέκα ποιητικές συλλογές και πέντε βιβλία μελετών – δοκιμίων για θέματα λογο- τεχνίας. Είχε τη φιλολογική επιμέλεια διάφορων συλλογικών τόμων και τη γενική επιμέλεια της Ανθολογίας Δύο αιώνες επώνυμης κυπριακής ποίησης 1837-2021 (Λευκωσία, Όμιλος Λογοτεχνίας και Κριτικής, 2021).

To 1982 τιμήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου με το Βραβείο Νέου Λογοτέχνη για την ποιητική του συλλογή Ιατρική βεβαίωση και το 2010 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης Κύπρου για τη συλλογή Λοκριγκάνα.

Διετέλεσε πρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου (2017-2018) και του Ομίλου Λογοτεχνίας και Κριτικής (2019-2025).

 Η ενασχόλησή μου με την ποίησή  του από προηγούμενες συλλογές του, ξεκίνησε πριν μερικά χρόνια μελοποιώντας ποίησή του. Πρόκειται για ένα «πατριώτη» με όλη τη σημασία του τίτλο αυτού. Στην ποίηση του γενικότερα εμβαθύνοντας, συναντά κανείς τις εικόνες εκείνες  που οι λέξεις απεικονίζουν με ένα ένθερμο τραγικό τρόπο σ΄ αυτά τα «αμπέλια της απαντοχής», με τονισμένα τα στοιχεία της Κυπριακής τραγωδίας ως αντίσταση στον εφησυχασμό της σημερινής εποχής. Η ποιητική γλώσσα του, διακρίνεται από την ανταπόκριση της σημασίας στον ήχο και τη μορφή. Πρόκειται για ένα  «επαναστάτη ποιητή»όπως  περιγράφονται κορυφαίοι λογοτέχνες που συνέδεσαν το έργο τους με την κοινωνική αλλαγή, τον αγώνα κατά του φασισμού, της καταπίεσης και της αδικίας. Εμβληματικές μορφές περιλαμβάνουν τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, τον Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, τον Πάμπλο Νερούδα, τον Ναζίμ Χικμέτ, τον Πωλ Ελυάρ και τον Κύπριο Βασίλη Μιχαηλίδη, τον Κώστα Βάρναλη και άλλους στις νεότερες δεκαετίες, με τους μεταγενέστερους της  γενιά της αμφισβήτησης (’70) καταλήγοντας στις σύγχρονες ποιητικές επινοήσεις. Ως φιλόλογος γνωρίζει Ιστορία. Τα ποιητικά γλωσσικά του σχήματα, προσπάθειες ορισμού, κατανόησης και ερμηνείας του κριτικού και ποιητικού πεδίου είναι διαρκώς μεταλλασσόμενες, με διαφορετικά χαρακτηριστικά στοιχεία και πολυποίκιλες ιδεολογικές σημασιοδοτήσεις. (Συχνά Θίγεται  επίμονα και σε έντονους τόνους η διαπίστωση ότι πολλοί δεν διαβάζουν ποίηση και πως αυτή κινείται στο περιθώριο της λογοτεχνικής παραγωγής. Μπορεί και να’ ναι έτσι..).Ωστόσο ο Γαλάζης είναι από τους σπουδαιότερους  ελληνοκύπριους ποιητές της γενιάς του κι αξίζει να τον διαβάσετε. Η μεταπολεμική γενιά του χίλια εννιακόσια εβδομήντα τέσσερα ποιητικής μέθεξης με ανάλογους όρους, η ιδεαλιστική κατασκευή της ποίησης ως ιάματος παντός τύπου ενίοτε δημιουργεί συγκεκριμένες καθηλώσεις και υπερβολές. Εδώ πρόκειται βέβαια για ένα δημιουργό που ξεπερνά τα όρια μιας συγκεκριμένης εποχής. Κεντρικό δίλημμα των καταγραφών Γαλάζη  που προέρχεται από την έννοια της κρίσης ως κριτικής αλλά και ως προβληματικών στιγμών στο παροντικό ποιητικό τοπίο με όλα όσα συμπεριλαμβάνονται, είναι η τοποθέτηση, το στίγμα απέναντι στην ιστορικότητα του παρόντος με όλες τις αμφίρροπες δυνάμεις. Θυμούμαι τον Βάλτερ Μπένγιαμιν:  « Ρήσεις και αντιρρήσεις κειμενικές και ενυπόγραφες, εμπλουτίζουν τις ποιητικές θεωρίες και την ποιητική πράξη που τελούν υπό διαρκείς διαπραγματεύσεις». Η νέα ποιητική κατάθεση του Λεωνίδα Γαλάζη  υπάρχει το αισθητικό ξάφνιασμα που έρχεται να επιβεβαιώσει την άπειρη, συχνά αντιθετική πολυμορφία πραγμάτων, φαινομένων, και τις επίσης απειράριθμες δυνατότητες καλλιτεχνικής απεικόνισης τους.

«Μοιράσαμε τη ζωή μας ανάμεσα σε μισογκρεμισμένα σπίτια

και σε δέντρα συλλογισμένα μέχρι το χώμα σκυφτά.

Χειμωνιάζει. Η σκηνή της τραγωδίας αδειάζει

κι οι φανοστάτες μοναχικοί μάρτυρες του κενού

τις σπασμένες στάμνες γεμίζοντας φως παγερό». Λ.Γ

 

 (Θυμήθηκα τον Τάσο Λειβαδίτη που έγραφε: «Δεν είμαστε πια ποιητές παρά μονάχα

σύντροφοι με μεγάλες πληγές και πιο μεγάλα όνειρα»).

Έχω αισθήματα Λεωνίδα για τις γραφές σου. Στο έχω πει πολλάκις ότι είσαι ένας πολύτιμος δημιουργός στον τόπο αυτό... που έχεις προσφέρει παράλληλα και έργο που θα ζει για πάντα στις μνήμες όσων κόπτονται για την ιστορία του πολιτισμού μας. Εύχομαι καλοτάξιδο το καινούργιο σου βιβλίο… κι απελευθέρωση από τη βαρβαρότητα και την εξαθλίωση της αυτής της "έξυπνης" εποχής.και των παρελκομένων αυτής.

 

Ανδρέας Α. Αρτέμης

Μουσικοσυνθέτης-Λογοτέχνης

Βλ. και:

Στα αμπέλια της μνήμης και της αντίστασης: Η νέα ποιητική συλλογή (των εκδόσεων Εστία) του Λεωνίδα Γαλάζη μέσα απο την αισθητική εκτίμηση και γραφή του Ανδρέα Α.Αρτέμη.

ΚΙΚΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ

Δημοσιεύθηκε 24 Ιανουαρίου 2026 14:35

<https://www.politis.com.cy/politis-news/cyprus/982107/sta-ampelia-tis-mnimis-kai-tis-antistasis-h-nea-poiitiki-silloghi-ton-ekdoseon-estia-toy-leonida-galazi-mesa-apo-tin-aisthitiki-ektimisi-kai-ghrafi-toy-andrea-aartemi>

 

[2]

ΕΛΛΗ ΦΙΛΟΚΥΠΡΟΥ

Τόσο στα ελευθερόστιχα όσο και στα παραδοσιακού μέτρου ποιήματα έχεις καταπιαστεί με δύσκολα θέματα, όπως αυτό της αλλοτρίωσης και της διάψευσης, και έχεις κατορθώσει να μιλήσεις για αυτά με άμεσο τρόπο. Πάρα πολύ μου άρεσε το “Θωμάς”, με την απρόσμενη χρήση που έκανες της γνωστής φράσης, όπως και το “Επί πέτρας ασείστου”, το “Σαν πολύτιμα πετρώματα”, καθώς και το σε άλλο κλίμα “Ροδώνες της ελπίδας”. Νομίζω ότι με τον συνδυασμό εικόνων γκρεμίσματος, αδειάσματος, ακινησίας, αφενός, και απαντοχής, στερεότητας, μνήμης, από την άλλη, έχεις δώσει κάτι βαθιά στοχαστικό.

 

[3]

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ

Λεωνίδας Γαλάζης, Αμπέλια της απαντοχής, Βιβλιοπωλείο της Εστίας

Αμπέλια της απαντοχής: εύγλωττος ο τίτλος. Ένας άνθρωπος που έρχεται από τα  σπλάχνα της φύσης και τους δεσμούς με αυτήν, καταλήγει στα γραφεία της δημόσιας υπηρεσίας και αντέχει μόνο και μόνο γιατί αποβλέπει στη λύτρωση που θα βρει επιστρέφοντας στα γήινα και ουράνια, στο γενέθλιο παράδεισο.

Στο ενδιάμεσο όμως ζει στην κόλαση της γραφειοκρατίας με όλα τα παρεπόμενα, στο απρόσωπο και απάνθρωπο, στη ματαιότητα των εγκοσμίων, δεμένος «στις καρέκλες με σχοινιά και αλυσίδες» ως άλλος Καρυωτάκης ή Σεφέρης ή Καβάφης.

Ποιήματα σε παλαιές φόρμες, με ζευγαρωτή ως επί το πολύ ομοιοκαταληξία, σε στίχους ποικίλων αριθμών συλλαβών, ιαμβικούς ή τροχαϊκούς, μνήμες παλαιών μέτρων και ρυθμών ζωντανεύουν και αιφνιδιάζουν με την ευρηματικότητα.

Η επιστροφή αυτή μπορεί να ερμηνεύεται ως σύμφυτη με το τυπικό της υπαλληλικής ζωής, ενέχει όμως και το στοιχείο της ρομαντικής επιστροφής στις παλιές καλές εποχές. Πάντως η αυστηρότητα του στίχου δεν καταπνίγει τη συναισθηματική φόρτιση των ποιημάτων ούτε τη χάρη του ρυθμού. Αντίθετα, από τον σφιχτοδεμένο στίχο μπορούν να ξεπετιούνται φτερωτά νοήματα ελευθερίας και ομορφιάς.

Άλλα ποιήματα, διδακτικά, της πείρας των χρόνων και της ζωής, εμπλουτισμένα με εικόνες της φύσης και της καρδιάς, στα οποία η διδακτική ποίηση ξαναβρίσκει στην απλότητα της συνομιλίας τον ήρεμο καθοδηγητή ή και κριτή προσώπων και καταστάσεων.

Η ποιητική συλλογή του Λεωνίδα Γαλάζη Αμπέλια της απαντοχής κομίζει πείρα χρόνων σε έμμετρο πυκνό λόγο.

Στέλιος Παπαντωνίου

<https://share.google/jt1Ks2WmyDYVLomdh>

 

[4]

ΑΓΑΘΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

 

Η ποιητική της «απαντοχής»

Η ποιητική συλλογή του Λεωνίδα Γαλάζη, Αμπέλια της απαντοχής (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2025), συγκροτεί έναν κόσμο υψηλής συναισθηματικής έντασης, όπου το προσωπικό βίωμα τέμνεται με την κοινωνική ασφυξία και την υπαρξιακή αγωνία. Μέσα από τους στίχους αναδύεται μια φωνή που μετεωρίζεται ανάμεσα στη φθορά της καθημερινότητας και την επιθυμία για υπέρβαση, αρθρώνοντας έναν λόγο καρτερίας μέσα σε ένα τοπίο ποικίλων απογοητεύσεων.

Κεντρικός πυρήνας της συλλογής είναι η αίσθηση του εγκλωβισμού, την οποία βιώνει με έντονο τρόπο το ποιητικό υποκείμενο. Στους «Μονολόγους» —με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα εκείνους του «δημοσίου υπαλλήλου» και του «πιστού»— η υιοθέτηση της γραφειοκρατικής ορολογίας, των «πρωτοκόλλων» και των «διοικητικών πράξεων», υπογραμμίζει την παγίδευση του σύγχρονου ανθρώπου στα γρανάζια των υπηρεσιών. Το ποιητικό υποκείμενο εμφανίζεται δέσμιο ενός ανάλγητου μηχανισμού, έρμαιο μιας απρόσωπης διαδικασίας που ακυρώνει την ατομικότητα και την ελευθερία, όπου ο κοινωνικός καταναγκασμός δεν επιβάλλεται μόνο εξωτερικά, αλλά εσωτερικεύεται και μετουσιώνεται σε βαθύ ψυχικό άλγος.

Ο κλοιός της καθημερινότητας αποκτά υλική υπόσταση μέσα από μια σειρά συμβόλων που υποδηλώνουν την καθήλωση: δεσμά, αλυσίδες και πέτρες, με κυρίαρχο το μοτίβο του σχοινιού. Στο ποίημα «Το άλλο σχοινί», η δέσμευση «ως τα έγκατα του νου» φανερώνει πως η προσκόλληση στις «καρέκλες» αναχαιτίζει κάθε αίσθηση ελευθερίας. Η εικόνα αυτή κλιμακώνεται δραματικά στο ποίημα «Σαν πολύτιμα πετρώματα», όπου ο περιορισμός παύει να είναι απλώς διοικητικός και μετατρέπεται σε μια «κόγχη που σε πνίγει σαν αγχόνη». Εδώ, η παγίδευση αποκτά και την όψη της διάψευσης κάθε προσδοκίας, καθώς το υποκείμενο έρχεται αντιμέτωπο με τα «λείψανα των προδομένων ονείρων» του, τα οποία η θάλασσα —άλλοτε σύμβολο φυγής— τώρα «ξεβράζει στη στεριά» ως τεκμήρια εσωτερικής ήττας. Η προτροπή για την περισυλλογή αυτών των συντριμμιών ως «πολύτιμων πετρωμάτων» αποτελεί τη μόνη πράξη διάσωσης της αξιοπρέπειας μέσα σε ένα περιβάλλον απόλυτης ασφυξίας.

Η πολυσημία του σχοινιού προσλαμβάνει μεταφυσικό βάθος, το οποίο κορυφώνεται στις αναφορές στην Παναγία. Η μορφή της, λειτουργώντας ως αρχέτυπο παρηγορητικής θλίψης, εποπτεύει το ανθρώπινο γίγνεσθαι, καθώς οι πιστοί «τραβούν τα σχοινιά της φυλακής τους». Η δέσμευση παύει να είναι απλώς διοικητική και αναδεικνύεται σε σύμφυτο στοιχείο της ανθρώπινης μοίρας. Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, το φυσικό στοιχείο —τα βουνά, η θάλασσα και τα πουλιά— αποτελεί το μοναδικό αποκούμπι και τη μόνη χαραμάδα διαφυγής από το ισοπεδωτικό περιβάλλον.

Η ποιητική γεωγραφία του αδιεξόδου διευρύνεται μέσα από ένα σύνθετο δίκτυο διακειμενικών αναφορών. Από την ομηρική Οδύσσεια έως τον Κατάδικο του Θεοτόκη, τους «Μοιραίους» του Βάρναλη και την ποίηση του Σεφέρη και του Καβάφη, το ποιητικό υποκείμενο ψηλαφεί τις ρίζες της ανθρώπινης υποταγής. Εικόνες όπως οι «προσωπιδοφόροι της απάτης» και οι «εχθρικές επιθέσεις» συνθέτουν ένα σκηνικό ηθικής αποσύνθεσης, όπου τα «γαμψά νύχια», οι «βρυχηθμοί», οι «εμπτυσμοί» και τα «χτυπήματα κάτω από τη μέση» υπογραμμίζουν την αγριότητα ενός κόσμου που κυριαρχείται από θεσιθήρες και αυλοκόλακες. Ο ποιητής αποτυπώνει ανάγλυφα την αποστροφή του σε όσους εχθρεύονται την αλήθεια, ενώ κυρίαρχη παραμένει η θλίψη του για την αναξιοκρατία. Πρόκειται για συνθήκη που δεν ανακόπτει απλώς την ιεραρχική ανέλιξη, αλλά καταδικάζει το άτομο στη μοναξιά, στραγγίζοντας το από κάθε χαρά ζωής και ζωτικής ορμής και αποκόπτοντάς το από την οργανική του σύνδεση με τον φυσικό κόσμο («Σαν πλατανόφυλλα»).

Πέρα από τους συμβολισμούς, το σκηνικό της συλλογής —το «άπληστο κτίριο», οι «κλειστές πόρτες» και ο αποστειρωμένος χώρος του γραφείου— ανακαλεί έντονα το κλίμα της καρυωτακικής ποίησης. Ο Γαλάζης υιοθετεί συνειδητά μοτίβα του Κώστα Καρυωτάκη, εντάσσοντάς τα όμως σε σύγχρονο πλαίσιο. Παρόλο που διατηρεί την ιδιοπροσωπία του, μπολιάζοντας τον λόγο του με το κυπριακό τοπίο και την ηθική της «απαντοχής», το καρυωτακικό υπόστρωμα παραμένει σαφές. Η συλλογή λειτουργεί τελικά ως μια σύγχρονη μετεξέλιξη αυτής της παράδοσης, μεταφέροντας την υπαρξιακή αγωνία από τα επαρχιακά γραφεία των αρχών του 20ού αιώνα στους «σκοτεινούς διαδρόμους» και τα ψηφιακά περιβάλλοντα του 21ού.

Όπως ο ποιητής της Πρέβεζας στο εμβληματικό του ποίημα «Δημόσιοι υπάλληλοι» στηλίτευσε τη φθορά της γραφειοκρατικής καθημερινότητας, έτσι και ο Γαλάζης εστιάζει στην πλήξη του εργασιακού χώρου. Στον «Μονόλογο δημοσίου υπαλλήλου», η καυστική ειρωνεία για την ιεραρχία και τη μετάθεση των ευθυνών ανακαλεί την καρυωτακική σάτιρα για τη διοικητική μηχανή. Στο ποίημα «Όαση», το σκηνικό της ασφυξίας συμπληρώνεται από τα πληκτρολόγια που «εργάζονται πυρετωδώς» πίσω από ερμητικά κλειστές πόρτες.

Πέρα από την καυστική σάτιρα της υπαλληλικής καθημερινότητας, η συλλογή εμβαθύνει στην ίδια τη φύση της ανθρώπινης ύπαρξης, η οποία περιγράφεται ως μια διαρκής πάλη με «ρευστά υλικά». Στο ποίημα «Ρευστά υλικά», ο ποιητής αντιπαραβάλλει τη σταθερότητα της ζωής, τις «δομές» που χτίζονται με γνώση με βύθιση μέσα σε «ωκεανό εκκρεμών εγγράφων», χάνοντας την επαφή με το «σταθερό σημείο» της ζωής. Η διαπίστωση πως η ζωή είναι «λάσπη ρευστή κι ασχημάτιστη» που απειλεί να εισχωρήσει στην ψυχή, προσδίδει μια δραματική διάσταση στην προσπάθεια του ατόμου να διατηρήσει την ακεραιότητά του.

Αυτή η αγωνία για την εσωτερική ελευθερία κορυφώνεται στα «Ανδράποδα της νέας εποχής», όπου ο άνθρωπος δεν παρουσιάζεται απλώς ως θύμα του συστήματος, αλλά ως «θεατής» που βυθίζεται στο «τέλμα της απραξίας», επιτρέποντας την εμπορευματοποίηση ακόμη και της ίδιας της υπόληψής του. Η υπαρξιακή συνθήκη περιγράφεται ως ένα «απέραντο φρουραρχείο», όπου η απουσία έστω και της παραμικρής ένδειξης «μιας ελάχιστης αυτονομίας» μετατρέπει τα υποκείμενα σε ανδράποδα, έτοιμα να θυσιάσουν την ελευθερία τους για ψεύτικες υποσχέσεις.

Παράλληλα, ο ποιητής στρέφεται στο θέμα της ηθικής δοκιμασίας και της προδοσίας. Μέσα από ποιήματα όπως η «Άρνηση» και το «Μετά την άρνηση», η υπαρξιακή συνθήκη συνδέεται με το βάρος των επιλογών.

Η μεταφορά των μετάλλων που «πυρακτώνονται» με την τριβή υποδηλώνει ότι οι πράξεις του ανθρώπου δοκιμάζονται κάτω από ακραίες συνθήκες («μέσα στην κοσμοχαλασιά και στην αντάρα»), εκεί όπου η σιωπή ή η άρνηση («δεν είδες, δεν άκουσες, δεν γνωρίζεις») αποκτούν βαρύνουσα ηθική σημασία.

Ο ποιητής, ωστόσο, οραματίζεται το αμάρτημα ως «δύναμη του αέρα» που μπορεί να μετατραπεί σε «παντιέρα» αλλαγής.

Τέλος, η υπαρξιακή αναζήτηση βρίσκει καταφύγιο στην «πίστη στον άνθρωπο», παρά τις διαψεύσεις. Στο ποίημα «Άγγελοι μιας νέας προδοσίας», η πίστη αυτή δεν αφορά τις «μεταμφιέσεις των ανθρώπων», αλλά εκείνους τους λίγους που «κινούνται μόνο στο φως» και των οποίων η ψυχή παραμένει «ουρανός αυγουστιάτικος» ακόμη και στον χειμώνα. Αυτοί οι «άγγελοι» είναι που επιτρέπουν την «επανάσταση των λουλουδιών», μετατρέποντας την υπαρξιακή απελπισία σε μια πράξη αντίστασης ενάντια στους συμβιβασμούς και τους διαξιφισμούς.

Παρά τη θλίψη των καθημερινών ματαιώσεων, ωστόσο, τα 62 ποιήματα της συλλογής αφήνουν μια «ρωγμή»: την απαντοχή. Αυτή η έννοια λειτουργεί ως το απόλυτο αντίδοτο στην απόγνωση. Τα «αμπέλια της απαντοχής» και οι «ροδώνες της ελπίδας» ορθώνονται απέναντι στη «θάλασσα της λύπης», μετατρέποντας τον πόνο σε ποιητική δημιουργία. Στο ομότιτλο ποίημα, ο αμπελώνας στέκει ως το έσχατο οχυρό ζωής, ένα οντολογικό αντίβαρο που καρποφορεί υπό συνθήκες πικρού μόχθου. Αναδεικνύει την παράδοση όχι ως μουσειακό είδος, αλλά ως ενεργό τρόπο επιβίωσης, ακόμα και όταν η κίνηση περιορίζεται ασφυκτικά «μέχρι τ' αντικρινό βουνό».

Ο ίδιος ο τίτλος, άλλωστε, συνιστά ένα ποιητικό μανιφέστο: τα «αμπέλια» συμβολίζουν τις σταθερές μας ρίζες, ενώ η «απαντοχή» —λέξη φορτισμένη με την υπομονή και την προσμονή— μετουσιώνεται σε στάση ζωής και ηθικής αντίστασης. Για τον ποιητή, ο όρος δεν συνεπάγεται μοιρολατρική παραίτηση, αλλά μια αγωνιώδη, ενεργό προσπάθεια του ανθρώπου να σταθεί όρθιος και δημιουργικός «προτού βαθιά νυχτώσει». Είναι η προσπάθεια των «κουρασμένων στρατοκόπων» να διασώσουν τη «λιγοστή σοδειά» τους, αρνούμενοι να μετατραπούν σε «άβουλες σκιές» ή να πνιγούν από την αγχόνη που στήνει η σύγχρονη καθημερινότητα. Παρά το «πικρό ψωμί» και το «κρασί της συμφοράς», τα αμπέλια αυτά εξακολουθούν να αποτελούν σύμβολο ανθεκτικής ανθρωπιάς που αντιστέκεται στο «παγερό φως» του κενού.

Ως προς τη μορφή, η συλλογή ξεχωρίζει για τη μορφική της ποικιλομορφία. Συνυπάρχουν ποιήματα με έμμετρο, παραδοσιακό στίχο και ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία —συχνά οργανωμένα σε δίστιχα— με ελεύθερους στίχους που παραπέμπουν σε θεατρικούς μονολόγους.

Η γλώσσα κινείται ανάμεσα στο λόγιο και το ιδιωματικό: αντλεί από το εκκλησιαστικό ύφος, ενώ ενσωματώνει κυπριακές εκφράσεις, προσδίδοντας αυθεντικότητα και έντονο τοπικό χρώμα. Πλούσια και ρέουσα, ισορροπεί δημιουργικά ανάμεσα στην ειρωνεία και τον λυρισμό. Παράλληλα, η εναλλαγή των ρηματικών προσώπων, του α΄ και του β΄, εντείνει τη δραματικότητα και δημιουργεί μια αίσθηση άμεσου διαλόγου με τον αναγνώστη.

Πάντως, το συναισθηματικό τοπίο, αν και σκοτεινό, δεν διολισθαίνει στην απελπισία. Η συλλογή αναπνέει μέσα από μια λυρική τρυφερότητα, όπου ο έρωτας και η πίστη λειτουργούν ως «Βάλσαμο». Στα ερωτικά του ποιήματα, ο Γαλάζης επιστρατεύει τη γηγενή ντοπιολαλιά για να υμνήσει μια αγάπη απόλυτη, που σαν «λαμπρόν» (φωτιά) σαρώνει τη φθορά και υπόσχεται πως το «ρόδο της αγάπης» θα ανθίζει παντοτινά, κόντρα στις παγωμένες εποχές. Αυτός ο ερωτικός λυρισμός συναντά τη θρησκευτική κατάνυξη, καθώς οι «τελευταίες ρανίδες απ' την πληγή της Παναγίας» στάζουν στο χώμα ως πράξη ίασης και παρηγοριάς. Σε αυτό το πλαίσιο, η ποίηση υποκλίνεται μπροστά στην ίδια τη ζωή, αναγνωρίζοντας πως μια «σταγόνα μέλι» —η ελάχιστη δηλαδή προσφορά αγάπης— είναι συχνά πιο ζωτική από χιλιάδες στίχους. Όπως ο Καρυωτάκης χρησιμοποίησε την ειρωνεία ως ασπίδα, έτσι και ο Γαλάζης επιστρατεύει τον έρωτα και τη φύση ως αντίβαρο στην υπαρξιακή «άβυσσο». Απέναντι «στων αρμάτων την ταραχή», στα «κουρέλια των ιερών και των οσίων», («Ύψωσε τα χέρια σου»), η «απαντοχή» δεν είναι μια παθητική αναμονή, αλλά στρατηγική επιβίωσης. Είναι η δύναμη που μετουσιώνει τη θλίψη σε δημιουργική ορμή και την προσωπική οδύνη σε συλλογική καρτερία.

Αυτή η στάση συνδέεται άρρηκτα με την τοπιογραφία της Κύπρου. Η Μαδαρή, βουνοκορφή του Τροόδους, μετουσιώνεται από γεωγραφικό σημείο σε ένα υμνητικό σύμβολο ηθικού αναστήματος, λειτουργώντας ως ένας «αδάκρυτος» φρουρός που επιβλέπει το τραύμα της κατεχόμενης Μόρφου. Ενώ ο άνθρωπος της πόλης περιγράφεται ως δέσμιος μιας άβουλης καθημερινότητας, η ιερότητα του βουνού προσφέρει την προοπτική μιας πνευματικής φυγής προς την ελευθερία, όπου η «απαντοχή» μετατρέπεται από πικρή υπομονή σε μια ενεργητική πράξη πίστης και ιστορικής επιβίωσης.

Συνοψίζοντας, τα Αμπέλια της απαντοχής αποτελούν μια πικρή αλλά διεισδυτική ανατομία της σύγχρονης ψυχής. Ο Λεωνίδας Γαλάζης κατορθώνει να μεταφέρει την καρυωτακική αγωνία στον 21ο αιώνα, μπολιάζοντάς την με το φως του κυπριακού τοπίου και τη δύναμη της παράδοσης. Η συλλογή λειτουργεί ως μια «ρωγμή» στο τείχος της καθημερινής ματαίωσης, υπενθυμίζοντας πως η τέχνη είναι το «κρασί του παραδείσου» που φυλάσσεται σε «δέντρα του πόνου καρπερά». Τελικά, η απαντοχή στον Γαλάζη δεν είναι απλώς υπομονή, αλλά η πνευματική αντίσταση που επιτρέπει στον δημιουργό να μεταμορφώνει τη θλίψη σε ελπίδα και το αδιέξοδο σε ποίηση.

<https://www.periou.gr/agathi-georgiadouleonidas-galazis-abelia-tis-apantochis-vivliopoleion-tis-estias-2025-isbn-9789600519778/>  

 

ΣΠΙΝΘΗΡΕΣ ΠΙΣΤΗΣ

Παρωδία του ποιήματος 17, Σατιρικά γυμνάσματα, Σειρά πρώτη, του Κ. Παλαμά

 

Ατρόμητος έξω απ’ τον χρόνο λαμπαδιάζει,

χωρίς ν’ αποτεφρώνεται ο Γρηγόρης!

—Ακοίμητη λαμπάδα πώς το σκότος μας αδειάζει,

 

σαν τι να ψάχνει στην εκκλησιά των ασωμάτων;

— Της πίστης υπολείμματα γυρεύει

ψήγματα θάρρους, υπολείμματα θαυμάτων 

 

μ’ ανοίγουν ξάφνου τα παραπετάσματα

και βγαίνουν στη σκηνή οι σαλταδόροι

δίνουν και παίρνουν τα εμβάσματα

 

στο φως της μέρας π’ ωχριά και σιγολιώνει.

— Πότε το φως ξανά θα δούμε τ’ ουρανού σου

της πίστης σου σπινθήρες στο σκουριασμένο μας αμόνι;

 

Κι έμεινε κει στο βάθος του ναού το σκότος μας ν’ αδειάζει,

μ’ αυτό ξανά να πλημμυρίζει το είναι μας, πάλι και πάλι.

 

Πλατανιστάσα – Αρχάγγελος

7 - 20/09/2025

 © Λεωνίδας Γαλάζης

 

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΓΑΛΑΖΗΣ 

ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΔΑΡΗ 

Αστέναχτή μου Μαδαρή, σκύψε για λίγο μόνο

πάνω απ’ της Μόρφου την οργή, την πίκρα και τον πόνο.

Οι κεραυνοί σε πολεμούν κι οι ανεμικές σε δέρνουν

μα εσύ στέκεις ατάραχη ακόμη κι αν σου φέρνουν

μαύρα πουλιά και αετοί μαντάτα της αντάρας 

κι οι ράχες σου βυθίζονται στο νέφος της κατάρας.

Αδάκρυτή μου Μαδαρή τον πόνο σου πετρώνεις

πάνω στην πέτρα της οργής την πίστη θεμελιώνεις

αδάκρυτη στις συμφορές και στις χαρές γενναία

μ’ υπομονή προσμένοντας την άνοιξη τη νέα.

Χαίρε βουνό που μάχεσαι τη συννεφιά της λύπης

και στις αγέλες των δεινών δεν μας εγκαταλείπεις.

Στις ράχες σου πετούν αετοί κι αδέκαστα ξεφτέρια

και μας κοιτούν από ψηλά, με σταυρωμένα χέρια 

μες στα κλουβιά μας άβουλους, δεμένους μ’ αλυσίδες

με προσευχές σαν χαϊμαλιά, ύμνους και παννυχίδες

δειλά να περιμένουμε την αστραπή του ονείρου

στις ράχες σου ν’ ανέβουμε στην αγκαλιά του απείρου

ζωσμένοι με της λευτεριάς την ακριβή σου ζώνη

που τα δεσμά μας καταλεί, πύργους ξεθεμελιώνει. 

Χαίρε που άγιοι μάρτυρες μονάζουν στην κορφή σου

μ’ άρτους ζωής τις πέτρες σου και σκάλα Παραδείσου. 

Στην κορυφή σου προτομές μαρτύρων και προγόνων

πότε τηρούν τον ουρανό πότε τη γη των πόνων. 

Κι η Παναγιά στο διάσελο στρώνει τη σιωπή της

να πραγαλιάσουν οι καημοί, της μάχης ο πετρίτης. 

15-28/09/2024

ΜΑΔΑΡΗ 

Ήσουν μια πέτρα στον γκρεμό 

κι έσκυβα να σε φτάσω.

Μίλησε κι ας σ’ ακούσουν μονάχα οι φανοστάτες.

Πέφτουν τα θραύσματα της λύπης σου

στη θάλασσα της Μόρφου και μαυρίζει.

Πάλι στον τροχό για την ατέρμονη πάλη

πάλι πίσω στη γυάλινή σου Λευκωσία 

στης ανάγκης το κράτος, στης ζωής την αιθάλη.

Γιατί, λοιπόν, απορείς   

που η Παναγία έσπευσε να σώσει 

τα παιδιά ενός άλλου θεού στο Κάβο Γκρέκο;

Αυτό θα έκανε κι ο γιος της.

14-21 Φεβρουαρίου 2024

@ Λεωνίδας Γαλάζης 

Αναδημοσίευση από τον Βιότοπο Πολιτισμού Culture Book, 21 Αυγούστου 2021 

 https://www.culturebook.gr/kritiki-parousiasi/leonidas-galazis-stroseis-tou-anefiktou-parousiasi-apo-tin-eleni-artemiou-fotiadou.html

Λεωνίδας Γαλάζης, Στρώσεις του Ανέφικτου - Παρουσίαση από την Ελένη Αρτεμίου - Φωτιάδου

Πάντα θα μένει κάτι που δεν είδες ακόμη/μια στροφή στην κορφή και απότομοι δρόμοι/θα μένει κάτι που δεν άγγιξες στο βάθος της ψυχής σου/το όραμα μιας αστραπής στο τέλμα της ζωής σου/{…} Γι΄αυτό θα μένεις πάντα να κοιτάς τη νύχτα απ΄το παράθυρο/αστέρες να διαγράφονται μύριων πιθανοτήτων/που εσύ δεν μπόρεσες ποτέ να πραγματώσεις/κι έμειναν απλανείς στον ουρανό να σε κλονίζουν/με ίσκιους ολοζώντανους τη σκέψη σου να σκίζουν ( Απ΄το παράθυρο, σελ.36)

«Στρώσεις του Ανέφικτου» (Φαρφουλάς 2020) είναι ο τίτλος της δέκατης συλλογής του γνωστού Κύπριου ποιητή Λεωνίδα Γαλάζη. Μια ποιητική συλλογή, η οποία αρθρώνεται σε τρεις ενότητες: Νερό της Γνώσης, Σιωπηλά Μιλήματα, Ψωμί της Εξορίας. Η προμετωπίδα του βιβλίου, απόσπασμα από τον Ερωτόκριτο του Βιτζέντζου Κορνάρο, προδιαθέτει για την κεντρική κατευθυντήρια ιδέα της συλλογής: «Και πάλι εκείνη η πεθυμιά δε θέλει να μου λείψει/πάραυτας κάνω άλλα φτερά, πάλι πετώ στα ύψη») ΄Αλλωστε, πεθυμιά και επιχείρημα των ποιητών είναι όντως κάτι ουσιαστικά ανέφικτο, θα μπορούσε αποφαντικά κάποιος να πει, αφού επιχειρούν να συνοψίσουν την ποίηση μέσα στο ελάχιστο των λέξεων.

Το βιβλίο εμπεριέχει ποιήματα με θεματική που εκτείνεται σε πολλά πεδία του κοινωνικού και πολιτικού βίου, ενώ δεν λείπουν και τα ποιήματα ποιητικής. Μία αίσθηση ματαίωσης οραμάτων, συμβιβασμού και προσαρμογής στις εκάστοτε πραγματικότητες είναι αυτό που αποκομίζει ο αναγνώστης, καθώς διατρέχει και τις τρεις ενότητες, κι είναι αυτή η αίσθηση που λειτουργεί ως συνεκτικός ιστός ανάμεσά τους, δικαιολογώντας και τον τίτλο της συλλογής.

Για ποιους προορίζονταν τα τείχη/όταν εμείς δεν ξέραμε/ποιος είν' ο ΄Εκτορας και ποιος ο Αχιλλέας /ποιοι Τρώες κρύβονται μέσα μας/ποιοι Αχαιοί χτίζουν το μέλλον μας /στις επάλξεις των συμβιβασμών. (Tείχη , σελ. 13)

Πέρα από τις πρωτοπρόσωπες αναφορές πληθυντικού αριθμού, με τις οποίες δηλώνει τη μαζική απήχηση των γεγονότων εντός της εποχής τους, ο ποιητής επιλέγει συγκεκριμένα πρόσωπα του Μύθου και της Ιστορίας, όντα πεπερασμένα τα οποία κινήθηκαν με τη νοσταλγία του απείρου και χόρεψαν κυριολεκτικά πάνω στο φτερό του καρχαρία, κατά τον Καββαδία. Στην ενότητα «Νερό της Γνώσης», που είναι και η μεγαλύτερη της συλλογής, εμφανίζεται ο ΄Εκτορας εκτεθειμένος στις επάλξεις, ο Δώρος Λοΐζου με φλόγες να αναβλύζουν από το αίμα της δολοφονίας του, η Εκάβη, που τίποτα κατά τον ποιητή δεν μαρτυρά τον χαλασμό στο βλέμμα της. Και είναι ακόμα η Ελένη με όρκους σαν δελτία θυέλλης, η «Ελένη της σφαγής και της απελπισίας». (Ελένη, σελ. 28) Παρουσιάζεται επίσης ο Οιδίποδας, που δεν μπορεί μετά την τραγωδία, παρά να προφυλαχτεί από τις πρόκες της Συνείδησης, κατά τον ποιητή. Κι ο Ονήσιλος με την ψυχή στον κάμπο, « …όσο την πατούν εκείνη ν΄ανθίζει/μ' όσα λουλούδια βάζει ο νους/κι αστέρια των αρμάτων. » ( Ονήσιλος, σελ. 31)

Στην ενότητα «Σιωπηλά Μιλήματα» η ποιητική γραφή ανακαλεί μνήμες από αγαπημένα πρόσωπα και ως εκ τούτου γίνεται πιο εσωστρεφής. Σε μια ζωή όπου είναι «όλα στη σκηνή διευθετημένα» ( Σκηνοθεσία, σελ. 53), ο έρωτας και η ποίηση αναδύονται από μυστικό βυθό για να καταστούν δυνάμεις απαντοχής και αναγέννησης. Τη δημιουργική αυτή συνύπαρξή τους δηλώνει ο ποιητής στο ποίημα «Υποσημείωση» και στη λεγόμενη παραλλαγή του, όπου ο έρωτας/ποίηση ή η ποίηση/ έρωτας θα μείνει «…κι αν όλα σβήσουν και χαθούν» ( σελ. 58, 59)

Στην τελευταία ενότητα του βιβλίου «Ψωμί της εξορίας» ο ποιητής, ως μάρτυρας του καιρού και της ύπαρξης, στέκεται κριτικά απέναντι σε κεντρικούς μηχανισμούς εξουσίας και θέματα γραφειοκρατίας. Ο λόγος του ποιητή άμεσος, ελάχιστα υπαινικτικός, ψέγει διαδικασίες που ταλανίζουν και συνθλίβουν τον μέσο άνθρωπο, αλλά και τους ίδιους τους εντεταλμένους φορείς της εξουσίας.

Από γραφείο σε γραφείο/με φράσεις μαγικές για ν΄ανοίγουν οι πόρτες/ν΄ανθίζουν πλαστικά χαμόγελα /στις γλάστρες των αισθημάτων του πρωτοκόλλου/μέχρι ν΄ασπρίσεις από την εξάντληση/των αποθεμάτων εγκαρτέρησης./Από διάδρομο σε διάδρομο με τις σημάνσεις/των περιοχών ευθύνης εντός του γράμματος του νόμου./Το πνεύμα παραδίδεται/σ΄εντεταλμένους αρμοδίους/για τις νενομισμένες προδιαγραφές/των εργασιών με τάξη και ασφάλεια/και δίχως τύψεις για τυχόν καθυστερήσεις /κι άλλες αναβολές που έξω η ζωή δεν συγχωρεί./Αλλά εδώ παράπονα και κλάψες δεν περνούν /κι ας αυξάνονται οι παλμοί της καρδίας επικίνδυνα./Μόνο οι διαδικασίες να διαφυλαχθούν πάση θυσία! ( «Γραφεία», σελ. 71)

Θεματικά διακείμενη στην καρυωτακική ποίηση, η τρίτη αυτή ενότητα, ένα σχεδόν αιώνα μετά, με το τέρας της γραφειοκρατίας να απομυζεί τον υπάλληλο στα γραφεία και τους διαδρόμους. Με λεπτό χιούμορ και σαρκασμό επιχειρεί και ο Γαλάζης να αποκαλύψει τον γραφειοκρατικό εφιάλτη της εποχής του, χωρίς φιλολογικές εξάρσεις που θα αποχρωμάτιζαν ή θα απάμβλυναντη σκληρή πραγματικότητα. ΄Αλλωστε, όπως τονίζει, απευθυνόμενος μάλλον στον εαυτό του στη διεργασία ενός εσωτερικού διαλόγου, «Πρόσεξε μην πέσεις στην παγίδα των σπάνιων λέξεων. Δεν είναι τα ποιήματα αποθήκες/να στοιβάζεις τις σκονισμένες/εγκυκλοπαιδικές σου γνώσεις./Ούτε προθήκες κοσμημάτων./Σε ποιους να τα πουλήσεις άλλωστε;/Μόνο κοίταξε με το σφυρί σου να καρφώνεις/τις ταπεινές σου λέξεις στους τοίχους» («Προθήκες κοσμημάτων», σελ. 74)

Και την προσωπική αυτή συνθήκη λόγου ο ποιητής τηρεί σε όλη τη συλλογή, αυξάνοντας με τη λιτότητα του στίχου τη δυναμική της ποιητικής έκφρασης και του συναισθήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ποίημα « Το θέμα είναι», το οποίο και παραθέτω ολόκληρο.

Το θέμα είναι να μη σε καταπιούν οι διάδρομοι/να μη σε συνθλίψουν οι πόρτες/να μη σε καθηλώσουν τα καρφιά/στην ίδια πάντοτε θέση/ ακόμα κι αν γι΄αυτό θα μείνεις/μόνος με τις λέξεις/κοφτερά χαλίκια στα χέρια σου/την άρνησή σου να χαράζεις /στους τοίχους του κελιού σου/σαν ύστατα συνθήματα/κραυγές μελλοθανάτου. (Το θέμα είναι, σελ. 77)

Ο Γαλάζης ψυχογραφεί την εποχή του και τους ανθρώπους της με χαμηλόφωνη γραφή, με γλώσσα λιτή και ταυτόχρονα πυκνή. Περιγράφει μια καταθλιπτική, διαβρωτική καθημερινότητα, η οποία διαχρονικά συσσωρεύει στρώσεις του απραγματοποίητου έως ανέφικτου και συνεπακόλουθα προκαλεί τη ματαίωση και τον συμβιβασμό, λέξη την οποία συναντούμε σε διάφορα ποιήματα της συλλογής. Στη συγχρονία και διαχρονία της η ποίηση αναμοχλεύει τις συνθήκες των καιρών με την προοπτική ενός ανανεωτικού κόσμου, αλλά υπερισχύει εν τέλει η εκλογικευτική διάστασή της.

Η ποίηση κάθισε κάπου στη γωνιά/μη γίνει στόχος επικλήσεων/απ'όσους προσδοκούν/τις θαυματουργικές της επενέργειες /στην πόλη των συμβιβασμών( Μην περιμένεις, σελ. 18)

Ωστόσο, αν όχι θαυματουργικά, η ποίηση δεν θα πάψει ποτέ να λειτουργεί ιαματικά.

Ένα ποίημα παρακαλώ χωρίς περιστροφές/με ψυχρά δεδομένα/στεγνό, για κάθε στομάχι./ Ένα ποίημα με ορθές γωνίες/ένα ποίημα πρώτης ανάγκης/για την επίδεση των τραυμάτων. («Δελτίο Θυέλλης», σελ. 27)

΄Αλλωστε, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης διακηρύσσει «η Ποίηση αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο θάνατος» και μπορούμε να συμψηφίσουμε στην έννοια του θανάτου τόσο τη βιολογική όσο και την πνευματική και συναισθηματική διάσταση.